.jpg "The News Reporter")
ચૈતર જેલમાં, સમર્થન રસ્તા પર: ગુજરાતભરની ‘સપોર્ટ માર્ચ’ કેસને બનાવ્યો રાજકીય આંદોલન
રાજપીપળાની કોર્ટમાં આવેલો એક ચુકાદો આજે કોર્ટરૂમની ચાર દીવાલો સુધી સીમિત રહ્યો નહીં. તેનો રાજકીય પડઘો ગુજરાતના અનેક જિલ્લા મથકો સુધી સંભળાયો. ક્યાંક કાર્યકર્તાઓના હાથમાં બેનર હતાં, ક્યાંક સૂત્રોચ્ચાર થઈ રહ્યા હતા અને ક્યાંક પદયાત્રાના સ્વરૂપમાં વિરોધ નોંધાવવામાં આવ્યો હતો. આ તમામ કાર્યક્રમોના કેન્દ્રમાં એક જ નામ હતું—ચૈતર વસાવા.
દેડિયાપાડાના આમ આદમી પાર્ટીના ધારાસભ્ય અને આદિવાસી નેતા ચૈતર વસાવાને સાત વર્ષની જેલસજા ફટકારવામાં આવ્યા બાદ AAPએ આજે, 26 જૂનના રોજ ગુજરાતવ્યાપી ‘સપોર્ટ માર્ચ’ યોજી. આમ આદમી પાર્ટી આ માર્ચને માત્ર એક નેતાના સમર્થનનો કાર્યક્રમ નહીં, પરંતુ કથિત રાજકીય દમન સામેનો અવાજ ગણાવી રહી છે.
પરંતુ સવાલ એ છે કે આ માત્ર ચૈતર વસાવાના સમર્થનમાં યોજાયેલી રેલી છે કે પછી 2027 પહેલાં ગુજરાતના રાજકારણમાં એક નવા આંદોલનની શરૂઆત?
Severity: Core Warning Message: Module 'mcrypt' already loaded Filename: Unknown Line Number: 0 Backtrace:
A PHP Error was encountered
ગુજરાતના રસ્તાઓ પર દેખાયું ચૈતરનું નામ
આમ આદમી પાર્ટીએ ગુજરાતના વિવિધ જિલ્લા મથકો પર પદયાત્રા અને વિરોધ કાર્યક્રમો યોજ્યા હતા. જૂનાગઢમાં વિસાવદરના ધારાસભ્ય ગોપાલ ઇટાલિયા અને પ્રદેશ સંગઠન મંત્રી રાજુ બોરખતરીયાની આગેવાનીમાં કાર્યકર્તાઓ રસ્તા પર ઊતર્યા હતા.
જૂનાગઢની પદયાત્રામાં AAPના નેતાઓએ ચૈતર વસાવાને આદિવાસી સમાજના પ્રશ્નો માટે લડતા નેતા તરીકે રજૂ કર્યા. પાર્ટીએ આરોપ લગાવ્યો કે તેમની વધતી રાજકીય લોકપ્રિયતા અને આદિવાસી વિસ્તારમાં AAPની મજબૂત બની રહેલી સ્થિતિને કારણે તેમને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે.
સુરતમાં પ્રદેશ ઉપપ્રમુખ રામભાઈ ધડુક, પ્રદેશ સંગઠન સચિવ ધર્મેશ ભંડેરી અને સુરત લોકસભા પ્રભારી રજનીકાંત વઘાણીની હાજરીમાં સપોર્ટ માર્ચ યોજાઈ.
અમદાવાદમાં પ્રદેશ ઉપપ્રમુખ ગૌરીબેન દેસાઈ, પ્રદેશ સંગઠન સચિવ ડૉ. કરણ બારોટ, વિદ્યાર્થી પાંખના પ્રદેશ પ્રમુખ ધાર્મિક માથુકિયા અને માલધારી સેલના પ્રદેશ પ્રમુખ કિરણ દેસાઈ સહિતના નેતાઓ કાર્યક્રમમાં જોડાયા હતા.
બારડોલી, સાબરકાંઠા, અરવલ્લી અને રાજ્યના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ કાર્યકર્તાઓએ ચૈતર વસાવાના સમર્થનમાં પદયાત્રા અને દેખાવો કર્યા હતા.
આ કાર્યક્રમોમાં કાર્યકર્તાઓ દ્વારા ચૈતર વસાવાને ન્યાય આપવાની માગ સાથે કાનૂની લડત ચાલુ રાખવાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
આખો મામલો શું છે?
નર્મદા જિલ્લાના રાજપીપળા સેશન્સ કોર્ટે વર્ષ 2023ના વન વિભાગના કર્મચારીઓ સાથેના હુમલા, ફરજમાં અવરોધ અને ખંડણી સાથે સંકળાયેલા કેસમાં ચૈતર વસાવા, તેમની પત્ની શકુંતલા વસાવા અને અન્ય આરોપીઓને દોષિત ઠેરવ્યા હતા.
કોર્ટ દ્વારા ચૈતર વસાવા સહિત કુલ નવ આરોપીઓને સાત વર્ષની સખત કેદ અને પ્રત્યેકને રૂપિયા 25 હજારનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો.
પ્રોસિક્યુશનનો કેસ હતો કે દેડિયાપાડા વિસ્તારમાં વન વિભાગની જમીન પર થયેલા કથિત દબાણને દૂર કરવાની કાર્યવાહી બાદ અધિકારીઓને એક બેઠકમાં બોલાવવામાં આવ્યા હતા. આ દરમિયાન તેમની સાથે મારામારી, ધમકી અને ખંડણીની ઘટના બની હતી. કેસમાં હથિયારનો ઉપયોગ કરાયાનો આરોપ પણ લગાવવામાં આવ્યો હતો.
બીજી તરફ ચૈતર વસાવા અને આમ આદમી પાર્ટી શરૂઆતથી આ કાર્યવાહીને રાજકીય રીતે પ્રેરિત ગણાવતા આવ્યા છે. પાર્ટીએ જાહેર કર્યું છે કે સેશન્સ કોર્ટના ચુકાદાને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પડકારવા સહિતના તમામ કાનૂની વિકલ્પોનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
અહીં નોંધવું જરૂરી છે કે રાજકીય ષડયંત્રના આરોપો આમ આદમી પાર્ટીની દલીલ છે, જ્યારે સેશન્સ કોર્ટે રજૂ થયેલા પુરાવા અને સાક્ષીઓના આધારે આરોપીઓને દોષિત ઠેરવ્યા છે. હવે ઉપરની અદાલતમાં થનારી કાનૂની કાર્યવાહી પર આગળની સ્થિતિનો આધાર રહેશે.
એક દિવસની રેલી નહીં, ત્રણ તબક્કાનું આંદોલન
ચૈતર વસાવાના સમર્થનમાં શરૂ થયેલું આંદોલન માત્ર 26 જૂનના જિલ્લા કક્ષાના કાર્યક્રમો પૂરતું મર્યાદિત નથી.
AAPએ જાહેર કરેલા કાર્યક્રમ પ્રમાણે:
પ્રથમ તબક્કો—26 જૂન: ગુજરાતના તમામ જિલ્લા મથકો પર ‘સપોર્ટ માર્ચ’.
બીજો તબક્કો—28 જૂન: રાજ્યની તમામ 182 વિધાનસભા બેઠકોમાં પદયાત્રા અને વિરોધ કાર્યક્રમો.
ત્રીજો તબક્કો—30 જૂન: નગરપાલિકા, મહાનગરપાલિકા અને સ્થાનિક વોર્ડને આવરી લેતાં અંદાજે એક હજાર સ્થળોએ દેખાવો.
આ કાર્યક્રમ પરથી સ્પષ્ટ છે કે પાર્ટી ચૈતર વસાવાના કેસને માત્ર દેડિયાપાડા કે નર્મદા જિલ્લાનો મુદ્દો રાખવા માગતી નથી. AAP તેને રાજ્યવ્યાપી રાજકીય અને લોકશાહી અધિકારોના મુદ્દા તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
ચૈતર વસાવાનું ધારાસભ્યપદ જશે?
લોકપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમની કલમ 8(3) મુજબ કોઈ ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિને બે વર્ષ કે તેથી વધુની જેલસજા થાય તો દોષિત ઠરાવ્યાની તારીખથી તેની ગેરલાયકાત અમલમાં આવી શકે છે. સજા પૂર્ણ થયા બાદ પણ છ વર્ષ સુધી ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ રહેવાની જોગવાઈ છે.
આ સંદર્ભમાં ગુજરાત વિધાનસભાના નાયબ અધ્યક્ષ પૂર્ણેશ મોદીએ કહ્યું હતું કે સાત વર્ષની સજા બાદ ચૈતર વસાવાનું ધારાસભ્યપદ કાયદાકીય રીતે અસરગ્રસ્ત થયું છે.
જોકે, ચૈતર વસાવા પાસે સેશન્સ કોર્ટના ચુકાદા સામે હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરવાનો અધિકાર છે. માત્ર સજા સ્થગિત થવી અને દોષિત ઠરાવવાનો આદેશ સ્થગિત થવો—બંને કાનૂની રીતે અલગ બાબતો છે. ઉપરની અદાલત દોષિત ઠરાવવાના આદેશ પર સ્ટે આપે તો ગેરલાયકાતની સ્થિતિ બદલાઈ શકે છે.
તેથી ધારાસભ્યપદ અંગેની આખરી રાજકીય સ્થિતિ હાઈકોર્ટમાં થનારી અપીલ અને તેમાં આપવામાં આવતા આદેશ બાદ વધુ સ્પષ્ટ બનશે.
AAP માટે ચૈતર શા માટે આટલા મહત્વપૂર્ણ?
ચૈતર વસાવા માત્ર દેડિયાપાડાના ધારાસભ્ય નથી રહ્યા. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેઓ દક્ષિણ અને પૂર્વ ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં AAPનો સૌથી ઓળખીતો ચહેરો બન્યા છે.
દેડિયાપાડા, નર્મદા અને આસપાસના આદિવાસી વિસ્તારોમાં જમીન, વન અધિકાર, સ્થાનિક રોજગારી, ખેડૂતો, સરકારી યોજનાઓ અને ઔદ્યોગિક અકસ્માતોમાં પીડિત પરિવારોને વળતર જેવા મુદ્દાઓ પર તેમણે સતત આક્રમક રાજકારણ કર્યું છે.
સ્થાનિક સ્વરાજની ચૂંટણીઓમાં નર્મદા અને આસપાસના વિસ્તારોમાં AAPને મળેલી સફળતાએ ચૈતર વસાવાનું રાજકીય મહત્વ વધુ વધાર્યું હતું. તેથી તેમની સજા પાર્ટી માટે માત્ર એક ધારાસભ્ય ગુમાવવાનો પ્રશ્ન નથી; તે ગુજરાતના આદિવાસી પટ્ટામાં ઉભું થયેલું રાજકીય નેટવર્ક જાળવી રાખવાનો પણ પડકાર છે.
રેલીનો રાજકીય અર્થ શું છે?
આજની સપોર્ટ માર્ચના ત્રણ મહત્વપૂર્ણ રાજકીય સંદેશ દેખાય છે.
પહેલો સંદેશ AAPના કાર્યકર્તાઓ માટે છે કે પાર્ટી પોતાના નેતાની સાથે ઊભી છે અને કાનૂની તેમજ રાજકીય બંને લડાઈ લડશે.
બીજો સંદેશ આદિવાસી મતદારો માટે છે. પાર્ટી ચૈતર વસાવાને એક વ્યક્તિ નહીં પરંતુ આદિવાસી સમાજના પ્રશ્નોનો અવાજ બનાવીને રજૂ કરવા માગે છે.
ત્રીજો સંદેશ ભાજપ માટે છે. AAP બતાવવા માગે છે કે એક નેતાને સજા થયા બાદ તેનું ગુજરાતનું સંગઠન નિષ્ક્રિય નહીં થાય, પરંતુ તેને રાજ્યવ્યાપી રાજકીય મુદ્દામાં ફેરવશે.
જોકે, આ દાવાનો વાસ્તવિક પ્રભાવ 28 અને 30 જૂનના કાર્યક્રમોમાં લોકોની ભાગીદારી, આદિવાસી વિસ્તારોની બહાર મળતો પ્રતિસાદ અને કાનૂની મોરચે મળતી સફળતા પરથી નક્કી થશે.
કોર્ટમાં કેસ, રસ્તા પર રાજકારણ
ચૈતર વસાવાનો મામલો હવે બે સમાંતર રસ્તાઓ પર આગળ વધી રહ્યો છે.
એક રસ્તો કાનૂની છે, જેમાં સેશન્સ કોર્ટના ચુકાદા સામે હાઈકોર્ટમાં અપીલ, જામીન, સજા સ્થગિત કરાવવી અને દોષિત ઠરાવવાના આદેશ પર સ્ટે મેળવવા માટે કાર્યવાહી થશે.
બીજો રસ્તો રાજકીય છે, જેમાં AAP સપોર્ટ માર્ચ, પદયાત્રા અને જાહેર કાર્યક્રમો દ્વારા ચૈતર વસાવાના કેસને લોકો વચ્ચે લઈ જઈ રહી છે.
સેશન્સ કોર્ટનો ચુકાદો ચૈતર વસાવા માટે મોટો કાનૂની અને રાજકીય આઘાત છે. પરંતુ આજની રેલીઓએ એટલું જરૂર દર્શાવ્યું છે કે પાર્ટી આ આઘાતને મૌન સ્વીકારવાને બદલે આંદોલનમાં ફેરવવા માગે છે.
હવે પ્રશ્ન માત્ર એ નથી કે ચૈતર વસાવાને હાઈકોર્ટમાંથી શું રાહત મળશે. મોટો પ્રશ્ન એ પણ છે કે ગુજરાતના રસ્તા પર શરૂ થયેલું આ સમર્થન રાજકીય લહેર બનશે કે થોડા દિવસના વિરોધ બાદ શાંત પડી જશે.
આ જવાબ કોર્ટના આગામી આદેશો અને ગુજરાતની જનતા—બંને આપશે.
