30 જૂન સુધીનું ગુજરાતનું ચોમાસું: સૂરતમાં પાણી, રાજ્યમાં હજુ રાહ!

30 જૂન સુધી ગુજરાતમાં ચોમાસું દેખાય છે, પણ હજી રાજ્યભરમાં સરખું વરસ્યું નથી. એક તરફ સૂરત જેવા દક્ષિણ ગુજરાતના વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની એન્ટ્રી થઈ છે, તો બીજી તરફ રાજ્યના મોટા ભાગમાં ચોમાસું હજી “શરૂઆતના તબક્કા”માં જ છે.

IMD પ્રમાણે 30 જૂન સુધી Southwest Monsoon ની Northern Limit of Monsoon એટલે કે ચોમાસાની આગળ વધતી રેખા Surat સુધી પહોંચી છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો ચોમાસું ગુજરાતના દરવાજે નથી, દક્ષિણ ગુજરાતમાં ઘૂસી ગયું છે; પરંતુ આખા ગુજરાતને ભીંજવવા માટે હજુ થોડા દિવસો મહત્વના છે.

ગુજરાત માટે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે 30 જૂનથી 6 જુલાઈ સુધી વરસાદી એક્ટિવિટી વધવાની શક્યતા છે. IMD અમદાવાદના બુલેટિન પ્રમાણે ગુજરાતમાં scattered to fairly widespread rainfall અને thunderstorm activity રહેશે. ખાસ કરીને 3 અને 4 જુલાઈએ ગુજરાત રીજનમાં isolated extremely heavy rainfall ની ચેતવણી છે, જ્યારે 4 અને 5 જુલાઈએ સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં isolated very heavy rainfall ની શક્યતા છે.

હાલની સ્થિતિ શું કહે છે?

છેલ્લા 24 કલાકમાં ગુજરાત રીજન અને સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છમાં isolated places પર વરસાદ નોંધાયો છે. દક્ષિણ ગુજરાતમાં isolated heavy rain જોવા મળ્યો, ખાસ કરીને Surat અને Tapi વિસ્તારમાં ભારે વરસાદ નોંધાયો હોવાનું IMD ના રાજ્ય બુલેટિનમાં જણાવાયું છે.

રાજ્યના Relief/Rahat Portal મુજબ 1 જૂનથી 30 જૂન સુધી ગુજરાતમાં કુલ સરેરાશ 27.63 mm વરસાદ નોંધાયો છે, જે રાજ્યના મોસમી સરેરાશ વરસાદની સરખામણીએ માત્ર 3.04% જેટલો છે. 30 જૂનના દિવસે 28 તાલુકામાં વરસાદ નોંધાયો હતો અને દિવસનો તાલુકાવાર સરેરાશ વરસાદ 1.05 mm હતો.

અહીં એક વિરોધાભાસ જોવા મળે છે: સૂરત શહેરમાં 30 જૂને સાંજે 8 વાગ્યા સુધી 156 mm વરસાદ નોંધાયો, પરંતુ રાજ્યની સરેરાશ હજુ ખૂબ ઓછી છે. એટલે ગુજરાતમાં “વરસાદ પડ્યો” અને “ગુજરાતનું ચોમાસું સેટ થયું” — આ બન્ને અલગ વાતો છે.

ટેકનિકલ રીતે વરસાદ કેમ વધશે?

હાલમાં ત્રણ સિસ્ટમ ગુજરાત માટે મહત્વની છે. પહેલી, seasonal trough પંજાબથી ઉત્તર બંગાળની ખાડી સુધી સક્રિય છે. બીજી, ઉત્તર બંગાળની ખાડી અને દક્ષિણ બાંગ્લાદેશ પાસે upper air cyclonic circulation છે, જેના પ્રભાવ હેઠળ 3 જુલાઈ આસપાસ northwest Bay of Bengal ઉપર low-pressure area બનવાની શક્યતા છે. ત્રીજી, middle tropospheric level માં મધ્ય પ્રદેશથી અરબી સમુદ્ર તરફ trough સક્રિય છે. આ સિસ્ટમો ભેજવાળા પવનને પશ્ચિમ ભારતમાં ધકેલી શકે છે.

IMD એ 30 જૂનથી 4 જુલાઈ સુધી ગુજરાતમાં thunderstorm સાથે 40–50 kmph ની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની શક્યતા પણ દર્શાવી છે. એટલે માત્ર વરસાદ નહીં, વીજળી અને પવનને કારણે સ્થાનિક નુકસાનની શક્યતા પણ ધ્યાનમાં રાખવી પડશે.

કયા વિસ્તારો માટે ખાસ ચેતવણી?

દક્ષિણ ગુજરાતમાં Surat, Tapi, Dang, Navsari, Valsad, Bharuch, Narmada અને Chhota Udepur સૌથી મહત્વના વિસ્તારો છે. 3-4 જુલાઈએ Dang, Valsad, Daman, Dadra & Nagar Haveli વિસ્તારમાં ખૂબ ભારે વરસાદની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. સૌરાષ્ટ્રમાં Amreli, Bhavnagar, Gir Somnath, Rajkot અને Junagadh જેવા વિસ્તારોમાં પણ આગામી દિવસોમાં ભારે વરસાદી ઝાપટાંની શક્યતા છે.

ખેડૂત માટે શું અર્થ?

ખેડૂત માટે આ વરસાદ રાહત છે, પણ ઉતાવળનો સંકેત નથી. જ્યાં જમીનમાં પૂરતો ભેજ આવ્યો હોય ત્યાં વાવણી આગળ વધી શકે, પરંતુ જ્યાં માત્ર ઝાપટાં પડ્યા હોય ત્યાં વધુ એક-બે સારાં વરસાદની રાહ જોવી યોગ્ય રહેશે. દેશભરમાં જૂન 2026 નો વરસાદ સામાન્ય કરતાં 39.8% ઓછો રહ્યો છે, તેથી જુલાઈનો વરસાદ ખેતી માટે ખૂબ નિર્ણાયક રહેશે.

Jamawat View

ગુજરાતનું ચોમાસું હવે “પ્રવેશ”માંથી “પ્રભાવ”ના તબક્કામાં જવા તૈયાર છે. દક્ષિણ ગુજરાતે શરૂઆત કરી છે, હવે નજર મધ્ય ગુજરાત, ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છ પર છે. 3થી 5 જુલાઈ વચ્ચેનો વરસાદ નક્કી કરશે કે જૂનનો અભાવ જુલાઈમાં પૂરો થાય છે કે ખેડૂતોની ચિંતા વધુ લંબાય છે.