દેશમાં શેર બજારમાં રોજ નવા રેકોર્ડ સર્જાતા રહે છે, શેર બજારની તેજી સામાન્ય રોકાણકારોને આકર્ષી રહી છે. ભારતીય શેરબજાર વિશ્વનું પાંચમાં ક્રમનું સૌથી મોટું માર્કેટ બની ગયું છે. જો કે આ તેજીને લઈ હવે શંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે, ભારતીય રિઝર્વ બેંકના પૂર્વ ગવર્નર રઘુરામ રાજને શેર બજારના રોકાણકારોને ચેતવ્યા છે. રઘુરામ રાજનનું માનવું છે કે શેરબજારમાં આવેલી તેજી ભારતીય અર્થતંત્રનું વાસ્તવિક ચિત્ર નથી અને આ તેજી ભ્રામક ચિત્ર રજૂ કરી રહી છે. RBIના પૂર્વ ગવર્નર રઘુરામ રાજને દલીલ કરી હતી કે ભારત 4 ટ્રિલિયન ડોલરની માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન સાથે ખાસ દેશોના ગ્રુપમાં જોડાવા સાથે દલાલ સ્ટ્રીટ પરનો ઉત્સાહ અને સેન્સેક્સ સર્વકાલીન વિક્રમી ઊંચાઈએ પહોંચ્યો છે જો કે તે ભારતની વ્યાપક આર્થિક સફળતા માટે સાચા સંકેત આપતો નથી.

અર્થતંત્રનું ભ્રામક ચિત્ર રજૂ કરે છે શેરબજાર

તાજેતરમાં બહાર પડેલા પુસ્તક 'બ્રેકિંગ ધ મોલ્ડ'માં રાજન અને અર્થશાસ્ત્રી રોહિત લાંબા કહે છે કે શેરબજાર મેક્રો અર્થતંત્રનું ભ્રામક ચિત્ર રજૂ કરે છે, કારણ કે મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ મોટી થઈ રહી છે અને નાની અર્થવ્યવસ્થાઓ નાની થઈ રહી છે. "ડિમોનેટાઇઝેશન, રોગચાળો અને GSTના અમલીકરણ સહિતના ઘણા કારણોને લીધે, અમે આ દેશમાં મોટી કંપનીઓના નફામાં વધારો જોયો છે, જ્યારે નાની અને અનૌપચારિક કંપનીઓ પ્રમાણમાં ખરાબ પ્રદર્શન કરી રહી છે. પરંતુ માત્ર મોટી કંપનીઓની જ શેરમાં પ્રશંસા થઈ રહી છે. શેર માર્કેટ અર્થતંત્રનું ભ્રામક ચિત્ર રજૂ કરે છે. તેમનું કહેવું છે કે નોટબંધી પહેલાના સમયગાળામાં જૂન 2016થી કપડા અને લેધર સેક્ટરની ઘણી નાની કંપનીઓવાળું અને સારો રોજગાર આપતું સેક્ટર સંકોચાઈ ગયું છે. શેરબજારમાં તેજી આવી રહી છે અને ઇક્વિટી રોકાણો નફો આપી રહ્યા છે ત્યારે પણ તેઓ શા માટે ભારતના વર્તમાન વિકાસ માર્ગની ટીકા કરી રહ્યા છે તે બાબતને સમજાવતા રાજને જણાવ્યું હતું કે મંદીની આશંકા ઓછી થવાથી ચીનમાંથી ભારત તરફ આવેલા EM ફ્લો જેવા વૈશ્વિક પરિબળોને પણ ઉછાળાનું શ્રેય આપવું જોઈએ.  

ભારતીય શેર બજારમાં તેજી શા માટે?

રઘુરામ રાજનના પુસ્તક 'બ્રેકિંગ ધ મોલ્ડ'માં કહેવામાં આવ્યું છે કે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે સતત તણાવના કારણે ઉભરતા બજારના રોકાણકારો ચીનના રોકાણનો વિકલ્પ ઈચ્છે છે. રાજન કહે છે કે અન્ય ઊભરતાં બજારોની જેમ ભારતને પણ નાણાપ્રવાહનો લાભ મળી રહ્યો છે. ભારત આ જૂથની મધ્યમાં છે, દક્ષિણ કોરિયા અને બ્રાઝિલના શેરોએ વર્ષની શરૂઆતથી ઘણું ઊંચું વળતર આપ્યું છે. NSDLનો ડેટા બતાવે છે કે, કેલેન્ડર વર્ષ 2023માં વિદેશી રોકાણકારોએ અત્યાર સુધીમાં ભારતીય શેરોમાં લગભગ  16 બિલિયન ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે, જેમાં ચીનને બદલવા માટે ભારતને વધુને વધુ નવા પ્રકારના લોકોમોટિવ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. બીજી બાજુ, બીજા ક્વાર્ટરમાં ચીનમાં નવું વિદેશી રોકાણ 25 વર્ષમાં સૌથી નીચા સ્તરે આવી ગયું છે. ભારતીય શેરબજારને પણ સ્થાનિક રોકાણકારો દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા વિશ્વાસથી ફાયદો થયો છે, જેનું નેતૃત્વ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને ડાયરેક્ટ ઇક્વિટી બંને દ્વારા રિટેલ ફંડ્સની વધતી ભાગીદારી છે.