દિલ્હી હાઈકોર્ટના જજ યશવંત વર્માના ઘરેથી બિનહિસાબી રોકડ મળી આવવાનો મામલો તાજેતરમાં ચર્ચામાં છે ત્યારે એક સામાન્ય માણસને થાય કે કોઈ વ્યક્તિ કાયદેસર રીતે ઘરમાં કેટલી રોકડ રાખી શકે છે? દેશનો આઈ.ટી (ઈન્કમટેક્સ) કાયદો આ વિશે શું કહે છે?

આવકવેરા કાયદામાં અસ્પષ્ટ આવકને સંબોધવા માટે સ્પષ્ટ જોગવાઈઓ છે, જેનો ઉલ્લેખ કલમ 68 થી 69B માં કરવામાં આવ્યો છે. "જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે રોકડની નોંધપાત્ર રકમ હોય, તો કર સત્તાવાળાઓ નાણાંના સ્ત્રોતની તપાસ શરૂ કરી શકે છે, જેના માટે વ્યક્તિ પાસેથી વિગતવાર સ્પષ્ટતાની જરૂર પડશે." વાધવાએ જણાવ્યું હતું કે, “આવા નાણાંની પ્રકૃતિ અને સ્ત્રોત વિશે સંતોષકારક સ્પષ્ટતાની ગેરહાજરીમાં, આ ના ણાં અઘોષિત આવક તરીકે કરપાત્ર બની શકે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, અઘોષિત આવક પર 78 ટકાના દરે ટેક્સ લાદવામાં આવી શકે છે, અને દંડ પણ ચૂકવવો પડી શકે છે.

વિભાગો 68 થી 69D 1. કલમ 68 – રોકડ ક્રેડિટ્સ: જો કોઈ કંપનીના પુસ્તકોમાં ન સમજાય તેવી રકમ મળી આવે, અથવા જો આપેલ સમજૂતી સંતોષકારક ન હોય, તો રકમને આવક તરીકે ગણવામાં આવે છે.

2. કલમ 69 – ન સમજાય તેવા રોકાણો: આ બિન-રેકોર્ડેડ રોકાણો સાથે સંબંધિત છે જ્યાં આકારણી અધિકારી (AO) ને કોઈ સંતોષકારક ખુલાસો આપવામાં આવતો નથી.

3. કલમ 69A – અસ્પષ્ટ નાણા: તે જ્વેલરી જેવા બિન-રેકોર્ડેડ મૂલ્યવાન વસ્તુઓની માલિકી આવરી લે છે, જ્યાં સ્ત્રોત સંતોષકારક રીતે સમજાવાયેલ નથી.

કલમ 69B - રોકાણની રકમ સંપૂર્ણ રીતે જાહેર કરવામાં આવી નથી: અહીં, AO શોધી શકે છે કે રોકાણ કરેલ રકમ આવકના જરૂરી સ્ત્રોત કરતા વધારે છે.

5. કલમ 69C – ન સમજાય તેવા ખર્ચ: આ વિભાગ ન સમજાય તેવા ખર્ચને લક્ષ્ય બનાવે છે જેને આકારણીની આવક તરીકે ગણવામાં આવે છે.

ફાઈનાન્શિયલ એક્સપ્રેસના જણાવ્યા અનુસાર, વ્યક્તિ પોતાના ઘરમાં કેટલી રકમ રાખી શકે છે તેના પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી. જ્યાં સુધી તમે સાબિત કરી શકો કે તે કાયદેસરના સ્ત્રોત માંથી કમાયા છે અને તમે તેને તમારા આવકવેરા રિટર્નમાં જાહેર કર્યું છે ત્યાં સુધી આ લાગુ રહેશે. જો તમે સાબિત કરી શકતા નથી કે પૈસા કાયદેસર નથી, તો તમને ગંભીર દંડનો સામનો કરવો પડી શકે છે. હકીકતમાં, આવકવેરા સત્તાવાળાઓ માત્ર પૈસા જપ્ત કરશે નહીં, પરંતુ તેઓ તમારા પર 137 ટકા સુધીનો દંડ પણ લાદી શકે છે. રિપબ્લિક ટીવી અનુસાર, નિષ્ણાતો યોગ્ય દસ્તાવેજો રાખવાની ભલામણ કરે છે - જેમાં રસીદો, ઉપાડની સ્લિપ અને ટ્રાન્ઝેક્શન રેકોર્ડ્સનો સમાવેશ થાય છે - તેમજ રોકડમાં વ્યવહારો ટાળવા.

ન્યૂઝ18 અંગ્રેજી અનુસાર, કોઈ પણ વ્યક્તિ 20,000 રૂપિયાથી વધુની રોકડ લોન અથવા ડિપોઝિટ તરીકે લઈ શકે નહીં. આ સ્થાવર મિલકતના ટ્રાન્સફરના સંબંધમાં પણ સાચું છે. જો તમે તમારા ખાતામાં ૫૦ હજારથી વધુ જમા કરો છો કે ઉપાડો છો તો તમારે તમારો PAN નંબર આપવો પડશે.

જો કોઈ વ્યક્તિ એક વર્ષમાં 20 લાખ રૂપિયા રોકડમાં જમા કરાવે છે, તો તેણે PAN અને આધાર બંને આપવા પડશે. 30 લાખથી વધુની પ્રોપર્ટી રોકડમાં ખરીદવી અથવા વેચવી પણ સત્તાવાળાઓનું ધ્યાન આકર્ષિત કરી શકે છે. જો કોઈ ક્રેડિટ કાર્ડ ધારક ક્રેડિટ અથવા ડેબિટ કાર્ડમાંથી એક જ વારમાં 1 લાખ રૂપિયાથી વધુ ખર્ચ કરે છે, તો તે વ્યક્તિની પૂછપરછ થઈ શકે છે.

ટેક્સ અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ નિષ્ણાત બળવંત જૈને ફાઇનાન્શિયલ એક્સપ્રેસને જણાવ્યું, "જો તમે વ્યવસાય ચલાવતા હોવ તો, તે જાળવવામાં આવેલી કેશ બુક સાથે મેળ ખાતો હોવો જોઈએ. ધંધો ન ચલાવતા લોકોને પણ આવી રોકડનો સ્ત્રોત સમજાવવા માટે કહેવામાં આવી શકે છે.

  બેંક માંથી ઉપાડેલી રોકડની રસીદો અથવા તમને મળેલી ભેટ સહિત અન્ય સ્ત્રોતો માંથી મળેલી રસીદો તેને કાયદેસર સાબિત કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.

 આયકર નિયમ હેઠળ ભેટ અથવા મિલકતના વ્યવહારો માટે 2 લાખથી વધુ રકમ સ્વીકારવા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે,અને જો કોઈ વ્યક્તિ  કે સંસ્થા કે ઓફીસ ૨ લાખથી વધુ ની રોકડની લેવડદેવડ કરે છે ત્યારે આવકવેરા વિભાગ દ્વારા સમાન રકમનો દંડ ફટકારવામાં આવી શકે છે..