Padma Awards 2026: 23 જૂનના સમારોહમાં સન્માનિત તમામ 66 મહાનુભાવો વિશે જાણો

23 જૂન 2026ના રોજ નવી દિલ્હીના રાષ્ટ્રપતિ ભવનમાં નાગરિક અલંકાર સમારોહ-II યોજાયો હતો. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ કલા, સાહિત્ય, શિક્ષણ, સમાજસેવા, જાહેર જીવન, રમતગમત, વિજ્ઞાન, ચિકિત્સા, કૃષિ, ઉદ્યોગ અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપનાર મહાનુભાવોને પદ્મ પુરસ્કારોથી સન્માનિત કર્યા હતા.

આ સમારોહની સત્તાવાર યાદીમાં 2 પદ્મ વિભૂષણ, 7 પદ્મ ભૂષણ અને 57 પદ્મ શ્રી પ્રાપ્તકર્તાઓ સહિત કુલ 66 વ્યક્તિઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. રંજની અને ગાયત્રીને સંયુક્ત એટલે કે Duo શ્રેણીમાં એક પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો છે. કેટલાક મહાનુભાવોને મરણોત્તર સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.

પદ્મ વિભૂષણ

1. પી. નારાયણન – સાહિત્ય અને શિક્ષણ

કેરળના પી. નારાયણન ‘નારાયણજી’ તરીકે જાણીતા રાષ્ટ્રવાદી પત્રકાર, લેખક, અનુવાદક અને સામાજિક-રાજકીય સંગઠક છે. તેમણે ‘જન્મભૂમિ’ અખબાર સાથે અનેક દાયકાઓ સુધી જોડાઈને પ્રાદેશિક પત્રકારત્વ અને મલયાલમ સાહિત્યમાં મહત્ત્વનું યોગદાન આપ્યું છે.

2. ન્યાયમૂર્તિ કે. ટી. થોમસ – જાહેર જીવન

સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ કે. ટી. થોમસ ફોજદારી કાયદા, પોલીસ સુધારા, પારદર્શિતા અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં ભ્રષ્ટાચાર સામેની કામગીરી માટે જાણીતા છે. તેઓ અગાઉ પદ્મ ભૂષણથી પણ સન્માનિત થઈ ચૂક્યા છે.

પદ્મ ભૂષણ

3. ડૉ. વિજય અમૃતરાજ – રમતગમત

વિજય અમૃતરાજ ભારતના સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ ટેનિસ ખેલાડીઓમાંથી એક છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ટેનિસમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા ઉપરાંત તેમણે રમતગમતના પ્રચાર અને સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓમાં પણ નોંધપાત્ર કામ કર્યું છે.

4. ડૉ. એસ.કે.એમ. મેઇલાનંદન – સમાજસેવા

એસકેએમ ગ્રૂપના એક્ઝિક્યુટિવ ચેરમેન ડૉ. મેઇલાનંદન જાણીતા ઉદ્યોગપતિ, ગ્રાહક અધિકાર કાર્યકર અને સમાજસેવક છે. યોગ, ધ્યાન, શિક્ષણ અને કલ્યાણકારી સંસ્થાઓના માધ્યમથી તેમણે વ્યાપક સેવા આપી છે.

5. મમ્મુટી – કલા

મમ્મુટી દક્ષિણ ભારતીય સિનેમાના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અભિનેતાઓ અને નિર્માતાઓમાંના એક છે. ખાસ કરીને મલયાલમ ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં તેમણે વિવિધ પ્રકારની શક્તિશાળી ભૂમિકાઓ દ્વારા ભારતીય સિનેમાને સમૃદ્ધ બનાવ્યું છે.

6. વેલ્લાપલ્લી નટેસન – જાહેર જીવન

કેરળના વેલ્લાપલ્લી નટેસન સામાજિક નેતા અને જાહેર જીવનના જાણીતા વ્યક્તિત્વ છે. તેઓ શ્રી નારાયણ ધર્મ પરિપાલન યોગમના જનરલ સેક્રેટરી અને શ્રી નારાયણ ટ્રસ્ટના સેક્રેટરી તરીકે લાંબા સમયથી કાર્યરત છે.

7. ડૉ. દત્તાત્રેયુડુ નોરી – ચિકિત્સા

ડૉ. નોરી આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિપ્રાપ્ત કેન્સર નિષ્ણાત અને ઓન્કોલોજિસ્ટ છે. તેમણે રેડિયેશન ઓન્કોલોજી અને કેન્સરની આધુનિક સારવારની અનેક પદ્ધતિઓ વિકસાવવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું છે.

8. શિબુ સોરેન – જાહેર જીવન, મરણોત્તર

‘દિશોમ ગુરુ’ તરીકે ઓળખાતા શિબુ સોરેન ઝારખંડ આંદોલનના મુખ્ય નેતા અને આદિવાસી સમાજના પ્રભાવશાળી અવાજ હતા. જળ, જંગલ, જમીન અને આદિવાસી અધિકારોની લડતને રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં સ્થાન અપાવવામાં તેમનું વિશેષ યોગદાન રહ્યું હતું.

9. અલકા યાજ્ઞિક – કલા

અલકા યાજ્ઞિક ભારતીય ફિલ્મ સંગીતની સૌથી સફળ પાર્શ્વગાયિકાઓમાંથી એક છે. ચાર દાયકાથી વધુની કારકિર્દીમાં તેમણે અનેક ભારતીય ભાષાઓમાં હજારો લોકપ્રિય ગીતોને અવાજ આપ્યો છે.

પદ્મ શ્રી

10. નુરુદ્દીન અહમદ – કલા

આસામના નુરુદ્દીન અહમદ જાણીતા આર્ટ ડિરેક્ટર, શિલ્પકાર અને સેટ ડિઝાઇનર છે. તેમણે આસામી મોબાઇલ થિયેટર, ફિલ્મ, ટેલિવિઝન અને જાહેર શિલ્પકલામાં આધુનિક ટેકનિકનો ઉપયોગ કરીને નવી ઓળખ ઊભી કરી છે.

11. થિરુવારુર બક્થવત્સલમ – કલા

થિરુવારુર બક્થવત્સલમ કર્ણાટક સંગીતના પ્રતિષ્ઠિત મૃદંગમ વાદક છે. ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતમાં તાલવાદ્ય પરંપરાના સંવર્ધન અને પ્રચાર માટે તેઓ જાણીતા છે.

12. ડૉ. કૃષ્ણમૂર્તિ બાલાસુબ્રમણિયન – વિજ્ઞાન અને ઇજનેરી

ડૉ. બાલાસુબ્રમણિયન સામગ્રી વિજ્ઞાનના જાણીતા વૈજ્ઞાનિક અને સંસ્થા નિર્માતા છે. તેમણે નોન-ફેરસ મટિરિયલ ટેક્નોલોજીના સંશોધનને ઔદ્યોગિક ઉપયોગ સુધી પહોંચાડવામાં મહત્ત્વનું કામ કર્યું છે.

13. બૃજલાલ ભટ – સમાજસેવા

જમ્મુ-કાશ્મીરના બૃજલાલ ભટ બાગાયત ક્ષેત્રના અનુભવી અધિકારી અને સમાજસેવક છે. તેમણે કાશ્મીરમાં શાંતિ, સામાજિક સૌહાર્દ, બાગાયતના આધુનિકીકરણ અને વિસ્થાપિત સમુદાયો સાથેના સંબંધો મજબૂત કરવા કામગીરી કરી છે.

14. તરુણ ભટ્ટાચાર્ય – કલા

તરુણ ભટ્ટાચાર્ય વિશ્વપ્રસિદ્ધ સંતૂરવાદક છે. તેમણે સંતૂરની વાદનશૈલીમાં નવીનતા લાવીને આ વાદ્યને ભારતીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંગીતમંચ પર વધુ લોકપ્રિય બનાવ્યું છે.

15. જ્યોતિષ દેબનાથ – કલા

પશ્ચિમ બંગાળના જ્યોતિષ દેબનાથ મુલાયમ મસલિન અને જામદાની સાડીના નિષ્ણાત હસ્તકલાકાર છે. તેમણે બંગાળની પરંપરાગત વણાટકલાને સાચવવા અને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડવા જીવન સમર્પિત કર્યું છે.

16. ડૉ. જોગેશ દેઉરી – કૃષિ

આસામના ડૉ. જોગેશ દેઉરી રેશમ ઉદ્યોગ અને ખાસ કરીને એરી સિલ્કના નિષ્ણાત છે. તેમણે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ, તાલીમ અને ગ્રામ્ય રોજગાર દ્વારા આસામના રેશમ ઉત્પાદકોને સશક્ત બનાવ્યા છે.

17. ભિકલ્યા લાડક્યા ધિંડા – કલા

મહારાષ્ટ્રના વારલી આદિવાસી સમુદાયના ભિકલ્યા ધિંડા તારપા સંગીતના વરિષ્ઠ કલાકાર છે. સાત દાયકાથી વધુ સમયથી તેઓ આદિવાસી સંગીત અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાનું સંરક્ષણ કરી રહ્યા છે.

18. ડૉ. આર્મિડા ફર્નાન્ડિઝ – ચિકિત્સા

ડૉ. આર્મિડા ફર્નાન્ડિઝ ભારતનાં અગ્રણી નવજાત શિશુ નિષ્ણાતોમાંના એક છે. નવજાત શિશુ સારવાર, માતા-બાળ આરોગ્ય, પોષણ અને સમુદાય આધારિત આરોગ્ય સેવાઓમાં તેમનું નોંધપાત્ર યોગદાન છે.

19. ડૉ. ચંદ્રમૌલી ગદ્દમાનુગુ – વિજ્ઞાન અને ઇજનેરી

ડૉ. ચંદ્રમૌલી ગદ્દમાનુગુ ડીઆરડીઓના પૂર્વ વૈજ્ઞાનિક અને આકાશ મિસાઇલ પ્રોજેક્ટના અગત્યના નિષ્ણાત છે. ભારતની પ્રથમ સ્વદેશી સુપરસોનિક સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી આકાશ મિસાઇલના વિકાસમાં તેમણે મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.

20. ડૉ. પ્રેમલાલ ગૌતમ – વિજ્ઞાન અને કૃષિ

ડૉ. પ્રેમલાલ ગૌતમ જાણીતા વનસ્પતિ સંવર્ધક, કૃષિ શિક્ષક અને સંસ્થા નિર્માતા છે. તેમણે જૈવવિવિધતાના સંરક્ષણ, પાકોની નવી જાતોના વિકાસ અને ખેડૂતોના અધિકારો માટે નોંધપાત્ર કાર્ય કર્યું છે.

21. ડૉ. રાજસ્થાપતિ કાલિયપ્પા ગાઉન્ડર – કલા

તમિલનાડુના ડૉ. કાલિયપ્પા ગાઉન્ડર પરંપરાગત કાંસ્ય શિલ્પકલા અને પ્રતિમા નિર્માણના જાણીતા કારીગર છે. તેમણે ભારતીય ધાતુશિલ્પની પ્રાચીન પરંપરાને જીવંત રાખી છે.

22. ડૉ. પદ્મા ગુરમેત – ચિકિત્સા

લદ્દાખના ડૉ. પદ્મા ગુરમેત સોવા-રિગ્પા એટલે કે પરંપરાગત હિમાલયન ચિકિત્સા પદ્ધતિના અગ્રણી નિષ્ણાત છે. આ પદ્ધતિને આયુષ વ્યવસ્થામાં સત્તાવાર ઓળખ અને સંસ્થાકીય માળખું અપાવવામાં તેમનું વિશેષ યોગદાન છે.

23. અશોક કુમાર હાલદાર – સાહિત્ય અને શિક્ષણ

પશ્ચિમ બંગાળના અશોક કુમાર હાલદાર લેખક અને સામાજિક વિચારક છે. તેમની રચનાઓમાં માનવ અધિકાર, સામાજિક ન્યાય, વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ, માનવ મૂલ્યો અને પર્યાવરણ જેવા વિષયો કેન્દ્રસ્થાને રહે છે.

24. ડૉ. સુરેશ હનગવાડી – ચિકિત્સા

હિમોફિલિયાથી પીડિત હોવા છતાં ડૉ. સુરેશ હનગવાડીએ હજારો દર્દીઓ માટે સારવાર અને પુનર્વસનની વ્યવસ્થા ઊભી કરી છે. તેઓ કર્ણાટક હિમોફિલિયા સોસાયટીના સ્થાપક અને દુર્લભ રક્તસ્ત્રાવની બીમારીઓ માટેના અગ્રણી કાર્યકર છે.

25. ચરણ હેમબ્રમ – સાહિત્ય અને શિક્ષણ

ઓડિશાના ચરણ હેમબ્રમ સંતાલી ભાષા, ઓલ ચિકી લિપિ અને આદિવાસી સંસ્કૃતિના શિક્ષક અને કાર્યકર છે. સંતાલી ભાષાને શૈક્ષણિક અને સાંસ્કૃતિક સ્તરે મજબૂત બનાવવા તેમણે મહત્વપૂર્ણ કાર્ય કર્યું છે.

26. ડૉ. શુભા વેંકટેશ અયંગર – વિજ્ઞાન અને ઇજનેરી

ડૉ. શુભા વેંકટેશ અયંગર પ્રખ્યાત એરોસ્પેસ વૈજ્ઞાનિક છે. સીએસઆઇઆર-નેશનલ એરોસ્પેસ લેબોરેટરીમાં તેમણે નાગરિક ઉડ્ડયન, સંરક્ષણ અને સામગ્રી ટેક્નોલોજીમાં સ્વદેશી સંશોધનો વિકસાવ્યા છે.

27. ટી.ટી. જગન્નાથન – વેપાર અને ઉદ્યોગ, મરણોત્તર

ટી.ટી. જગન્નાથનને ‘કિચન મોગલ ઓફ ઇન્ડિયા’ તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા. તેમણે TTK Prestigeને ભારતની અગ્રણી રસોડા ઉપકરણ કંપની બનાવવામાં અને પ્રેશર કૂકરની સુરક્ષામાં અનેક નવીનતાઓ લાવવામાં મહત્ત્વનું યોગદાન આપ્યું હતું.

28. સંત નિરંજન દાસજી – આધ્યાત્મ

સંત નિરંજન દાસજી ડેરા સચખંડ બલ્લાનના આધ્યાત્મિક વડા અને ગુરુ રવિદાસ જન્મસ્થાન મંદિર ટ્રસ્ટના ચેરમેન છે. તેમણે ગુરુ રવિદાસના સમાનતા, એકતા અને માનવસેવાના સંદેશનો વિશ્વભરમાં પ્રચાર કર્યો છે.

29. પ્રોફેસર વીઝિનાથન કામકોટી – વિજ્ઞાન અને ઇજનેરી

IIT મદ્રાસના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર કામકોટી કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન, સેમિકન્ડક્ટર ટેક્નોલોજી અને સ્વદેશી ઇલેક્ટ્રોનિક્સના જાણીતા નિષ્ણાત છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારો સુધી ગુણવત્તાસભર ટેક્નિકલ શિક્ષણ પહોંચાડવા માટે પણ તેઓ કાર્યરત છે.

30. પ્રોફેસર મંગલા કપૂર – સંગીત અને શિક્ષણ

પ્રોફેસર મંગલા કપૂર ભારતીય શાસ્ત્રીય ગાયિકા, સંગીતશાસ્ત્રી અને શિક્ષણવિદ છે. બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટીમાં ત્રણ દાયકાથી વધુ સમય સુધી તેમણે સંગીત શિક્ષણ, સંશોધન અને પાઠ્યક્રમ વિકાસમાં યોગદાન આપ્યું છે.

31. ડૉ. અશોક ખાડે – વેપાર અને ઉદ્યોગ

DAS Offshoreના ચેરમેન ડૉ. અશોક ખાડે ટેક્નોક્રેટ અને ઉદ્યોગસાહસિક છે. તેમણે ભારતમાં સ્વદેશી ઓફશોર એન્જિનિયરિંગ ક્ષમતાઓ વિકસાવી અને વિદેશી કંપનીઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરી છે.

32. ડૉ. લ્યુદમિલા ખોખલોવા – સાહિત્ય અને શિક્ષણ

રશિયાના મોસ્કો સ્ટેટ યુનિવર્સિટી સાથે જોડાયેલા ડૉ. ખોખલોવા પ્રખ્યાત ભારતવિદ અને હિન્દી ભાષાના વિદ્વાન છે. હિન્દી, રાજસ્થાની અને ભારતીય ભાષાવિજ્ઞાનના આંતરરાષ્ટ્રીય અભ્યાસમાં તેમનું વિશેષ યોગદાન છે.

33. ડૉ. પ્રભાકર બસપ્રભુ કોરે – સાહિત્ય અને શિક્ષણ

ડૉ. પ્રભાકર કોરેએ KLE Societyને એક વિશાળ શૈક્ષણિક અને આરોગ્યસેવા નેટવર્કમાં પરિવર્તિત કરી છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં શિક્ષણ અને આરોગ્યની ગુણવત્તાસભર સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં તેમનું મોટું યોગદાન છે.

34. પોખિલા લેકથેપી – કલા

આસામની પોખિલા લેકથેપી જાણીતી કાર્બી લોકગાયિકા, ગીતકાર અને કલાકાર છે. તેમણે કાર્બી લોકસંગીત અને ભાષાને લોકપ્રિય બનાવવામાં દાયકાઓથી યોગદાન આપ્યું છે.

35. રામા રેડ્ડી મામિડી – સહકારી ક્ષેત્ર, મરણોત્તર

રામા રેડ્ડી મામિડી ભારતમાં આધુનિક સહકારી કાયદાના મુખ્ય ઘડવૈયાઓમાંથી એક હતા. આંધ્ર પ્રદેશના Mutually Aided Cooperative Societies Act સહિત સહકારી સંસ્થાઓને સ્વાયત્તતા આપતા કાયદાઓ તૈયાર કરવામાં તેમની અગત્યની ભૂમિકા હતી.

36. આર.વી.એસ. મણિ – નાગરિક સેવા

ગૃહ મંત્રાલયના પૂર્વ અધિકારી આર.વી.એસ. મણિએ આતંકવાદ વિરોધી વ્યવસ્થા, પોલીસ આધુનિકીકરણ, દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા અને રાષ્ટ્રીય સંકટ વ્યવસ્થાપનમાં કામગીરી કરી છે. મુંબઈ આતંકી હુમલા દરમિયાન પણ તેમણે મંત્રાલયના કંટ્રોલ રૂમમાં જવાબદારી સંભાળી હતી.

37. કલામંડલમ વિમલા મેનન – કલા

વિમલા મેનન મોહિનીઅટ્ટમની જાણીતી નૃત્યાંગના, ગુરુ અને કોરિયોગ્રાફર છે. મોહિનીઅટ્ટમની આધુનિક પ્રસ્તુતિ, વેશભૂષા અને તાલીમ પદ્ધતિને આકાર આપવામાં તેમનું વિશેષ યોગદાન છે.

38. વ્લાદિમેર મેસ્ટવિરિશ્વિલી – રમતગમત, મરણોત્તર

જ્યોર્જિયાના વ્લાદિમેર મેસ્ટવિરિશ્વિલી વિશ્વપ્રસિદ્ધ ફ્રીસ્ટાઇલ રેસલિંગ કોચ હતા. તેમણે ભારત સહિત અનેક દેશોના કુસ્તીબાજો અને ઓલિમ્પિક મેડલ વિજેતાઓને તાલીમ આપી હતી.

39. માગન્ટી મુરલી મોહન – કલા

મુરલી મોહન તેલુગુ સિનેમાના વરિષ્ઠ અભિનેતા અને નિર્માતા છે. તેમણે 350થી વધુ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો છે અને સ્વચ્છ તથા પરિવારલક્ષી ફિલ્મોના નિર્માણમાં પણ યોગદાન આપ્યું છે.

40. મોહન નાગર – સમાજસેવા

મધ્ય પ્રદેશના મોહન નાગર પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને આદિવાસી શિક્ષણ માટે જાણીતા છે. જળસંચય, નદી પુનર્જીવન અને સામુદાયિક પર્યાવરણ અભિયાનોને લોકઆંદોલન બનાવવામાં તેમણે નોંધપાત્ર કાર્ય કર્યું છે.

41. ડૉ. પુણ્યમૂર્તિ નટેસન – ચિકિત્સા

ડૉ. નટેસન વેટરિનરી ફાર્માકોલોજિસ્ટ અને પરંપરાગત પશુ ચિકિત્સાના નિષ્ણાત છે. તેમણે ઔષધીય છોડના પરંપરાગત જ્ઞાનને આધુનિક પશુચિકિત્સા સાથે જોડીને ટકાઉ પશુ આરોગ્ય પદ્ધતિ વિકસાવી છે.

42. સરત કુમાર પાત્ર – કલા

ઓડિશાના સરત કુમાર પાત્ર ઇકત વણાટના જાણીતા હસ્તકલાકાર છે. તેમણે પરંપરાગત હેન્ડલૂમ ડિઝાઇન, રંગકામ અને વણાટની વારસાગત કળાને જીવંત રાખી છે.

43. સીમાંચલ પાત્ર – કલા

સીમાંચલ પાત્રને પ્રહલાદ નાટક લોકનાટ્યના ‘ભીષ્મ પિતામહ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સંગીત, નૃત્ય, સંવાદ, માસ્ક અને પરંપરાગત વેશભૂષાવાળી આ ઓડિયા લોકકલા જાળવવામાં તેમનું અમૂલ્ય યોગદાન છે.

44. ગુરુ સાંગ્યુસાંગ પોંગેનર – કલા

નાગાલેન્ડના ગુરુ પોંગેનર Ao-Naga લોકનૃત્ય, લોકસંગીત અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાના સંરક્ષક છે. તેમણે યુવાનોને પરંપરાગત કલા સાથે જોડવા અને નાગા સંસ્કૃતિના પ્રચાર માટે અનેક કાર્યક્રમો શરૂ કર્યા છે.

45. ગદ્દે બાબુ રાજેન્દ્ર પ્રસાદ – કલા

રાજેન્દ્ર પ્રસાદ તેલુગુ ફિલ્મ ઉદ્યોગના જાણીતા અભિનેતા છે. હાસ્ય, પારિવારિક અને પાત્ર આધારિત ફિલ્મોમાં તેમની સહજ અભિનયશૈલીએ તેમને દક્ષિણ ભારતીય સિનેમામાં વિશેષ ઓળખ અપાવી છે.

46. સવિતા પુનિયા – રમતગમત

ભારતીય મહિલા હોકી ટીમની ભૂતપૂર્વ કેપ્ટન અને ગોલકીપર સવિતા પુનિયા ભારતની સૌથી સફળ મહિલા હોકી ખેલાડીઓમાંથી એક છે. 300થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો રમનાર તેઓ ભારતની પ્રથમ મહિલા ગોલકીપર છે.

47. કબીન્દ્ર પુરકાયસ્થ – જાહેર જીવન, મરણોત્તર

કબીન્દ્ર પુરકાયસ્થ આસામના વરિષ્ઠ રાજકીય નેતા અને જાહેર જીવનના જાણીતા વ્યક્તિત્વ હતા. તેમણે આસામ અને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના સામાજિક તથા રાજકીય પ્રશ્નોને રાષ્ટ્રીય સ્તરે રજૂ કર્યા હતા.

48. ભગવાનદાસ રાયકવાર – રમતગમત, મરણોત્તર

ભગવાનદાસ રાયકવાર બુંદેલખંડની પરંપરાગત યુદ્ધકળા, શસ્ત્ર તાલીમ અને લોકકલાના ગુરુ હતા. તેમણે આ પ્રાચીન કૌશલ્યો નવી પેઢીને શીખવવામાં જીવન સમર્પિત કર્યું હતું.

49. પ્રોફેસર કે. રામાસામી – વિજ્ઞાન અને ઇજનેરી

પ્રોફેસર રામાસામી કૃષિ સૂક્ષ્મજીવ વિજ્ઞાન, બાયોમાસ, બાયોગેસ અને કુદરતી ખેતીના અગ્રણી વૈજ્ઞાનિક છે. તેમણે કૃષિ કચરામાંથી ઊર્જા અને જૈવિક ઇનપુટ તૈયાર કરવાની ટેક્નોલોજી વિકસાવી છે.

50. માધવન રંગનાથન – કલા

આર. માધવન ભારતના જાણીતા અભિનેતા, નિર્માતા અને દિગ્દર્શક છે. હિન્દી, તમિલ સહિત વિવિધ ભાષાની ફિલ્મોમાં તેમણે અભિનય કર્યો છે અને ભારતીય સિનેમામાં પેન-ઇન્ડિયા ઓળખ મેળવી છે.

51. રંજની – કલા

રંજની કર્ણાટક સંગીતની પ્રતિષ્ઠિત ગાયિકા છે. પોતાની બહેન ગાયત્રી સાથે ‘રંજની-ગાયત્રી’ જોડી તરીકે તેમણે લગભગ ચાર દાયકાથી ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતનો દેશ-વિદેશમાં પ્રચાર કર્યો છે.

52. ગાયત્રી – કલા

ગાયત્રી કર્ણાટક શાસ્ત્રીય સંગીતની પ્રખ્યાત ગાયિકા છે. રંજની સાથેની તેમની જોડીને રાગની ઊંડાણભરી રજૂઆત, શાસ્ત્રીય શુદ્ધતા અને નવીન સંગીત પ્રયોગો માટે ઓળખવામાં આવે છે.

53. ડૉ. અનિલ કુમાર રસ્તોગી – કલા

ડૉ. અનિલ કુમાર રસ્તોગી અભિનેતા, વૈજ્ઞાનિક અને પરોપકારી તરીકે વિશિષ્ટ ઓળખ ધરાવે છે. રંગમંચ, ટેલિવિઝન અને અન્ય કલાત્મક પ્રવૃત્તિઓ સાથે તેમણે વૈજ્ઞાનિક ક્ષેત્રમાં પણ કામગીરી કરી છે.

54. પ્રોફેસર મહેન્દ્રનાથ રોય – સાહિત્ય અને શિક્ષણ

પ્રોફેસર મહેન્દ્રનાથ રોય જાણીતા રસાયણશાસ્ત્રી, શિક્ષક અને સંસ્થા નિર્માતા છે. ફિઝિકલ કેમિસ્ટ્રી, નેનોકણો, સોલ્યુશન થર્મોડાયનેમિક્સ અને પોલિમર કેમિસ્ટ્રીમાં તેમનું નોંધપાત્ર સંશોધન છે.

55. સતીશ શાહ – કલા, મરણોત્તર

સતીશ શાહ રંગમંચ, ટેલિવિઝન અને ફિલ્મોના લોકપ્રિય અભિનેતા હતા. ચાર દાયકાથી વધુની કારકિર્દીમાં તેમની કોમિક ટાઇમિંગ અને વિવિધ પ્રકારનાં પાત્રોએ ભારતીય મનોરંજન જગતમાં કાયમી છાપ છોડી હતી.

56. પ્રોફેસર પ્રતીક શર્મા – ચિકિત્સા

અમેરિકાની યુનિવર્સિટી ઓફ કેન્સાસ સાથે જોડાયેલા પ્રોફેસર પ્રતીક શર્મા આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિપ્રાપ્ત ગેસ્ટ્રોએન્ટરોલોજિસ્ટ છે. તેમણે એન્ડોસ્કોપી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને અન્નનળીના રોગોની વહેલી તપાસમાં અગ્રણી સંશોધન કર્યું છે.

57. રોહિત ગુરુનાથ શર્મા – રમતગમત

રોહિત શર્મા ભારતીય ક્રિકેટના સૌથી સફળ ઓપનિંગ બેટ્સમેન અને ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રીય કેપ્ટન છે. તેમની વિસ્ફોટક બેટિંગ, મોટી ઇનિંગ્સ રમવાની ક્ષમતા અને નેતૃત્વે ભારતીય વ્હાઇટ-બોલ ક્રિકેટને નવી ઊંચાઈ આપી છે.

58. સરદાર ઇન્દ્રજિત સિંહ સિદ્ધુ – સમાજસેવા

નિવૃત્ત IPS અધિકારી ઇન્દ્રજિત સિંહ સિદ્ધુને ‘બ્રૂમ વોરિયર’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સ્વચ્છતા અભિયાનમાં જાતે ઝાડુ લઈને કાર્ય કરવાની તેમની નિષ્ઠાએ દેશભરમાં લોકોને પ્રેરણા આપી છે.

59. રઘુપત સિંહ – કૃષિ, મરણોત્તર

રઘુપત સિંહ પરંપરાગત ખેતી અને સ્થાનિક બીજોના સંરક્ષણ માટે જાણીતા ખેડૂત હતા. તેમણે ખેડૂતોને સ્થાનિક અને પર્યાવરણ અનુકૂળ બીજોની જાતો સાચવવા પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

60. ખેમરાજ સુંદરિયાલ – કલા

ખેમરાજ સુંદરિયાલ હેન્ડલૂમ અને ટેપેસ્ટ્રી વણાટના વરિષ્ઠ કારીગર છે. તેમણે હજારો વણકરોને તાલીમ આપી ભારતીય પરંપરાગત વણાટને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ અપાવી છે.

61. ડૉ. બુધરી તાતી – સમાજસેવા

છત્તીસગઢના આદિવાસી અને નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં ડૉ. બુધરી તાતી મહિલાઓના શિક્ષણ અને સ્વરોજગાર માટે કાર્ય કરે છે. તેમણે યુવતીઓ માટે છાત્રાલય અને મહિલાઓ માટે તાલીમ કેન્દ્રો શરૂ કર્યાં છે.

62. ડૉ. કુમારસામી થંગરાજ – વિજ્ઞાન અને ઇજનેરી

ડૉ. થંગરાજ CSIR-CCMB સાથે જોડાયેલા વિશ્વપ્રસિદ્ધ જિનેટિસિસ્ટ છે. માનવ વસ્તીનો આનુવંશિક ઇતિહાસ, તબીબી જિનેટિક્સ, દુર્લભ બીમારીઓ અને Genome India જેવા રાષ્ટ્રીય અભિયાનોમાં તેમનું વિશેષ યોગદાન છે.

63. રબીલાલ ટુડુ – સાહિત્ય અને શિક્ષણ, મરણોત્તર

રબીલાલ ટુડુ સંતાલી ભાષાના નાટ્યકાર અને લેખક હતા. તેમની રચનાઓમાં સંતાલી ભાષાનું સંરક્ષણ, સામાજિક પ્રશ્નો, લોકવાર્તાઓ અને આદિવાસી સમાજની સાંસ્કૃતિક સમસ્યાઓનું પ્રતિબિંબ જોવા મળે છે.

64. નરેશચંદ્ર દેવ વર્મા – સાહિત્ય અને શિક્ષણ

ત્રિપુરાના નરેશચંદ્ર દેવ વર્મા કોકબોરોક ભાષા, વ્યાકરણ, સાહિત્ય અને ત્રિપુરી સંસ્કૃતિના વિદ્વાન છે. તેમણે લેખન, સંશોધન અને જાહેર વ્યાખ્યાનો દ્વારા આદિવાસી ભાષા અને સંસ્કૃતિને મજબૂત બનાવી છે.

65. શશિ શેખર વેમ્પતિ – સાહિત્ય અને શિક્ષણ

પ્રસાર ભારતીના પૂર્વ CEO શશિ શેખર વેમ્પતિએ દૂરદર્શન અને આકાશવાણીના આધુનિકીકરણમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. તેઓ જાહેર પ્રસારણ, ડિજિટલ મીડિયા, શૈક્ષણિક મીડિયા અને વિજ્ઞાન સંચાર ક્ષેત્રે જાણીતા છે.

66. ચિરંજીલાલ યાદવ – કલા

મુરાદાબાદના ચિરંજીલાલ યાદવ પિત્તળ પર નકશીકામ કરનારા પ્રખ્યાત હસ્તકલાકાર છે. તેમણે મહેરાબ, પંચરંગા, અંગૂરી અને અત્યંત બારીક મરોડી કામ જેવી પરંપરાગત કળાને દેશ-વિદેશના મંચો પર રજૂ કરી છે.

પદ્મ પુરસ્કાર શું છે?

પદ્મ પુરસ્કારો ભારતના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માનોમાં સામેલ છે. પદ્મ વિભૂષણ અસાધારણ અને વિશિષ્ટ સેવા માટે, પદ્મ ભૂષણ ઉચ્ચ કક્ષાની વિશિષ્ટ સેવા માટે અને પદ્મ શ્રી કોઈપણ ક્ષેત્રમાં વિશિષ્ટ સેવા માટે આપવામાં આવે છે.

કલા અને સિનેમાથી લઈને વિજ્ઞાન, રમતગમત, કૃષિ, ચિકિત્સા, આદિવાસી સંસ્કૃતિ, હસ્તકલા અને સમાજસેવા સુધીના ક્ષેત્રોમાં કાર્ય કરનાર આ મહાનુભાવોની યાત્રા દર્શાવે છે કે રાષ્ટ્રનિર્માણ માત્ર મોટા શહેરો કે જાણીતા ચહેરાઓ પૂરતું મર્યાદિત નથી. દેશના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં પરંપરા, જ્ઞાન અને માનવસેવા માટે કાર્ય કરતા લોકોનું યોગદાન પણ એટલું જ મહત્ત્વનું છે.